Genel Kültürkonuşma konusu
Bazı kültürlerde geçmiş 'önümüzde', gelecek 'arkamızda' sayılır çünkü geçmişi görebiliyoruz ama geleceği göremiyoruz. Biz ise geleceğe 'ilerliyoruz' diyoruz. Aynı zamanı iki topluluk taban tabana zıt yönde hayal ediyorsa, zamanın gerçek bir yönü var mı?
— Aymara dili, zamanın uzamsal metaforları
bu konuyla pratik yap
Süreyi ayarla (5-30 dk), istersen 20 saniye hazırlan, konuşmaya başla. Notlarını post-it panosuna al.
benzer konular
- Muz aslında bir ağaç değil dev bir ot ve bugün yediğimiz tüm muzlar tek bir bitkinin klonu; hepsi genetik olarak aynı ikiz. 1950'lerde başka bir muz türü bir hastalıkla silinip gitti. Milyarlarca meyvenin tek bir kopyadan gelmesi, ucuzluğun aslında ne kadar kırılgan olduğunu mu gösteriyor?
- Japonya'da 4 ve 9 sayısı uğursuz sayılır çünkü telaffuzları 'ölüm' ve 'acı' kelimelerine benziyor; hastanelerde 4. kat yok. Bir sayının kötü olması matematikle değil, o dildeki sesle ilgili. Peki rakamlar evrensel diyorsak, neden bir sayıdan korkmak kültürden kültüre değişiyor?
- Domates Avrupa'ya geldiğinde iki yüz yıl boyunca 'zehirli' sanıldı çünkü zenginler kurşunlu kalay tabaklarda yiyordu ve asit kurşunu çözüyordu; suçlanan domatesti. Bugün İtalyan mutfağının simgesi olan şey, bir zamanlar korkuyla yenmiyordu. Bir yiyeceğin itibarı gerçeğiyle mi, dedikodusuyla mı belirleniyor?
- Sıfır sayısı binlerce yıl icat edilemedi; Romalılar imparatorluk kurdu ama 'hiç'i yazacak sembolleri yoktu. 'Hiçliği' bir şey olarak yazmak insanlığın en zor fikirlerinden biriymiş. Var olmayan bir şeye isim vermek neden bu kadar zordu, ve bunu başaramayan medeniyetler nasıl ayakta kaldı?
- Balinese takvimi aynı anda birden fazla haftayı birlikte işletir; kimi hafta 5, kimi 7 günlük, hepsi iç içe döner. Bir Balililer için 'bugün' aynı anda birkaç farklı döngünün kesişimidir. Zamanı düz bir çizgi değil de iç içe çarklar gibi yaşamak insanı nasıl değiştirir?