Bilimkonuşma konusu
Mitokondri DNA'sı yalnızca anneden geçer; babanınki döllenmede yok edilir. Yani hücrelerinin enerji santralleri kesintisiz bir kadın soyundan geliyor; annenden, anneannenden, binlerce yıl geriye. Bedeninde sadece annelerden oluşan gizli bir soyağacı taşıyorsun.
— mitokondriyal kalıtım
bu konuyla pratik yap
Süreyi ayarla (5-30 dk), istersen 20 saniye hazırlan, konuşmaya başla. Notlarını post-it panosuna al.
benzer konular
- Açlık hissini beynin değil, büyük ölçüde bir hormon tetikliyor; midem boşalınca salgılanıp 'artık ye' diyor. Ama aynı hormon hafızayı ve öğrenmeyi de keskinleştiriyor. Aç karnına daha net düşünmen tesadüf mü, yoksa avcı atalarımızdan kalan bir ayar mı?
- Bir kokuyu bir anıyla ne kadar da güçlü bağlarsın; bir parfüm, yıllar öncesini bir anda geri getirir. Sebebi anatomik: koku sinirleri, hafıza ve duygu merkezlerine neredeyse doğrudan bağlanıyor, arada 'düşünme' katmanı yok. Yani koku, aklını atlayıp doğrudan geçmişine dokunuyor.
- Bağırsağının kendi sinir ağı var; o kadar çok nörona sahip ki 'ikinci beyin' deniyor. Beyinden bağımsız kararlar bile alabiliyor. 'İçime doğdu' ya da 'karnımda kelebekler' derken, belki de gerçekten karnındaki bu beyin konuşuyor.
- Stresliyken karnının ağrıması ya da sınavdan önce tuvalete koşman rastlantı değil: beyin ile bağırsak arasında kalın bir sinir kablosu var ve trafik çift yönlü. Kaygın mideni bozuyorsa, bozuk miden de kaygını besliyor olabilir. Hangisi önce başladı?
- Bağışıklık hücrelerinin bir kısmı ömür boyu tek bir düşmanı ezberler; yıllar sonra aynı mikrop gelince onu tanıyıp anında vurur. Yani bağışıklık sisteminin bir 'hafızası' var, tıpkı beyin gibi öğreniyor ve hatırlıyor. Aşı dediğimiz şey de aslında bu hafızaya ders vermek.