Bilimkonuşma konusu
Yaşlanmanın bir sebebi hücrelerinin bölünme sayısının sınırlı olması: her bölünmede kromozom uçlarındaki 'koruyucu başlık' biraz kısalıyor, bitince hücre emekliye ayrılıyor. Yani içimizde tık tık işleyen bir sayaç var. Bu sayaç bir kader mi, yoksa kanserden koruyan bir fren mi?
— telomer, Hayflick limiti
bu konuyla pratik yap
Süreyi ayarla (5-30 dk), istersen 20 saniye hazırlan, konuşmaya başla. Notlarını post-it panosuna al.
benzer konular
- Yaşlanan hücreler bazen ölmez, 'zombi' olur: işlevini yitirir ama etrafına iltihap yayarak komşularını da yaşlandırır. Yani yaşlanmak tek tek değil, bulaşarak yayılan bir şey olabilir. Bir hücrenin yorgunluğu bütün dokuya sirayet ediyorsa, gençlik ortak bir denge mi?
- Denizanası türlerinden biri, yaşlandığında gençlik haline geri dönebiliyor; teorik olarak yaşlılıktan ölmüyor. Ölümsüzlüğün formülü doğada zaten var. Peki neden bu numara sadece basit bir canlıda işe yarıyor da bizde yaramıyor?
- Vücudundaki hücrelerin çoğu birkaç yılda bir yenileniyor; bugünkü derin, midenin astarı, kanın büyük ölçüde birkaç yıl öncekinden farklı. Yani madde olarak neredeyse tamamen değişmiş bir bedene 'aynı ben' diyorsun. 'Ben' kaldığın şey madde değilse, ne?
- Mitokondriler, hücrelerine enerji üreten organeller, bir zamanlar bağımsız bakterilerdi; milyarlarca yıl önce başka bir hücrenin içine girip orada kaldılar. Hâlâ kendi DNA'ları var. Yani her nefesinde, içinde yaşayan eski bir konuğun mirasını kullanıyorsun.
- Mitokondri DNA'sı yalnızca anneden geçer; babanınki döllenmede yok edilir. Yani hücrelerinin enerji santralleri kesintisiz bir kadın soyundan geliyor; annenden, anneannenden, binlerce yıl geriye. Bedeninde sadece annelerden oluşan gizli bir soyağacı taşıyorsun.